تهاتر ایقاعی چیست؟ هر چه باید در مورد تهاتر ایقاعی بدانید

تهاتر ایقاعی چیست؟ هر چه باید در مورد تهاتر ایقاعی بدانید

تهاتر اشکال مختلفی دارد که یکی از آن ها تهاتر ایقاعی است.  در واقع این نوع تهاتر یعنی ساقط شدن دیون دو شخص به اراده یکی از آنها! زمانی که برخی شرایط تهاتر یکسان نباشد، یکی از طرفین که حق به نفع او است، از حق خود می گذرد و تهاتر ایقاعی رخ می دهد.

همانطور که احتمالا می دانید، انواع تهاتر عبارتند از تهاتر قانونی، تهاتر قراردادی، تهاتر قضائی و نوع چهارمی که به آن افزوده شده است، تهاتر ایقاعی نام دارد. به طور کلی، تهاتر قهری مهم ترین نوع تهاتر است و سایر اقسام تهاتر به نوعی به تهاتر قهری بر می گردند. در این مقاله به توضیح تهاتر ایقاعی و شرایط آن می پردازیم

اما اگر علاقه دارید که کامل تر بدانید تهاتر چیست؟ پیشنهاد می کنیم مقاله مربوط به آن را مطالعه کنید.

مفهوم کامل تهاتر ایقاعی 

مفهوم تهاتر ایقاعی به این شکل است که هرگاه شخصی دو یا چند دین با وثیقه های مختلف به دیگری داشته باشد و جمع آن ها از دین طرف مقابل بیشتر باشد، تهاتر ایقاعی مطرح می شود. در چنین شرایطی با خواست و اراده شخصی که دیون متعدد دارد، تهاتر صورت می پذیرد. 

بنابراین شرایط تهاتر ایقاعی با اراده یک جانبه یکی از طرفین تعهد، محقق می شود. در واقع بر اساس خواست و اراده یکی از طرفین، شرایط تهاتر مهیا می شود. در چنین شرایطی، صاحب حق از حق خود می گذرد و شرطی که از آن سود می برد را لغو می کند.

به عبارت دیگر، چنانچه دو دین از شرایط تهاتر قهری برخوردار نباشند، امکان تهاتر بر اساس اراده یکی از طرفین وجود دارد.  به طور مثال، اگر هر دو طرف تعهد به یکدیگر بدهکار باشند و یکی از دیون حال و دیگری موجل باشد، بر اساس توافق می توانند زمان پرداخت بدهی را جلو بیاندازند. در این صورت یکی از طرفین از سود خود گذشته و تهاتر رخ می دهد.

مثال در مورد تهاتر ایقاعی

تصور کنید شخص اول بایستی دقیقا 10 تن بار مشخصی را در تهران تحویل دهد. شخص دوم بایستی همین میزان بار را از شهر دیگری به شخص اول برساند. از آنجایی که در چنین شرایطی، هزینه حمل و نقل بار باید پرداخت شود، وی می تواند از این قیمت اضافه صرف نظر کند. یا می تواند این هزینه اضافی را از طرف مقابل بگیرد. پس با اراده یکی از طرفین این نوع تهاتر شکل می گیرد.

تهاتر ایقاعی چه زمانی رخ می دهد؟

در حقیقت تهاتر ایقاعی زمانی صورت می گیرد که همه شرایط تهاتر مثل وحدت زمان، مکان و نوع دیون وجود نداشته باشد. بنابراین طرفین با یکدیگر توافق می کنند که با اراده یکی از آن ها دیون یکسان شوند. این نوع تهاتر تنها در صورت مهیا نبودن شرایط برای تهاتر قانونی یا قهری امکان پذیر است.

تعریف تهاتر ایقاعی از نظر قانون

تهاتر ایقاعی عبارت است از تساقط دیون دو شخص که متقابلا مدیون هم هستند به اراده یکی از ایشان در مواردی خاص ممکن است حصول تهاتر متکی به اراده یکی از دو مديون باشد. مثلا اگر یکی از دو مدیون، دو یا چند دین با وثیقه های متفاوت به دیگری داشته باشد و مجموع آن دیون از دینی که مدیون دیگر به او دارد بیشتر باشد، تهاتر به اراده مدیونی که دیون متعدد دارد واقع خواهد شد مشروط بر این که به استثنای شرط تقابل، سایر شرایطی که برای تهاتر قهری ذکر شد موجود باشد.

در این صورت وقوع تهاتر نیازی به قرارداد و اراده دو طرف ندارد و نیز به طور قهری واقع نمی گردد؛ زیرا، از یک طرف تهاتر در حكم تأدیه دین است و همچنانکه گفتیم، طبق ماده ۲۸۲ ق.م.، تشخیص این که تأدیه با بت کدام دين است فقط با مديون دیون متعدد است و از مقررات مربوط به تهاتر نمی توان خلاف این حکم و قهری بودن تهاتر را به طور اطلاق، به نحوی که شامل دین مورد نظر نیز بشود، استنباط کرد، هر چند که از ماده ۲۹۴ ق.م.، بدوا اطلاق حکم به نظر برسد؛ چه این که با در نظر گرفتن ماده ۲۸۲ ق.م. و این که در موارد مربوط به تهاتر، همواره در دین متقابل به عنوان موضوع حكم ذکر گردیده است، اطلاق مزبور و شمول حکم قهری بودن تهاتر نسبت به مورد بالا بسیار ضعیف می نماید.

از طرف دیگر، حکم به سقوط قهری هر یک از دو دین با دین طرف دیگر، ترجیح بلامرجح خواهد بود. بدیهی است اگر مجموع دیون متعدد مساوی با دین مليون دیگر یا کمتر از آن باشد، به طور قهری تهاتر واقع شده و هر دو وثیقه آزاد می گردد. اسقاط مدت دین به وسیله مدیون نیز، در مواردی که سایر شرایط تهاتر قهری موجود باشد، زمینه حصول تهاتر ایقاعی را فراهم می سازد.

جمع بندی

در این مقاله از تهاتر ایران سعی کردیم شرح دهیم که تهاتر ایقاعی به تهاتری گفته می شود که در صورت عدم وجود شرایط تهاتر قهری رخ بدهد. این نوع تهاتر منوط به رضایت یکی از طرفین است و در صورت گذشتن آن شخص از بهره خود، تهاتر ایقاعی شکل می گیرد.

دیدگـاه (2)


  1. تهاتر ایقاعی برای تهانر ملک و آپارتمان هم کاربرد داره؟

  2. تهاتر ایقاعی تو صنعت ساختمان هم کاربرد داره؟

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بالا