معاوضه چیست؟ [معرفی روش‌های انجام معاوضه]

معاوضه چیست؟ [معرفی روش‌های انجام معاوضه]

در لغت معاوضه به معنای تعویض دو کالا با همدیگر است. در زمان‌های قدیم، صاحبان کالا زمانی که یک محصول را بیش‌ازاندازه در اختیار داشتند آن را با یک کالای دیگر تعویض کرده که به این عمل به‌اصطلاح معاوضه می‌گویند.

به‌طورکلی معاوضه یک نوع قرارداد تجاری است که بین دو شخص انجام می‌گیرد. به‌عنوان‌مثال فردی که قصد فروش خودروی خود را دارد به‌جای پول نقد ملک یا خودرویی با همان ارزش را طلب می‌کند. به این منظور خودرو با ملک یا خودروی موردنظر مبادله می‌شود.

اساساً به این نوع از معاملات معاوضه گفته می‌شود. ویژگی این نوع معاملات این است که دو طرف معامله به هدف خود رسیده و کالای جدیدی را به تصاحب خود درمی‌آورند. از ابتدا معاوضه با هدف تأمین نیازهای افراد پدید آمده است. به‌عنوان‌مثال در گذشته کشاورزان محصولات خود را با محصولات دامداران مبادله می‌کردند.

مشخص است که هدف طرفین تأمین نیازهای خود بوده است و به این ترتیب محصولی که طرف مقابل آن را نیاز داشت تأمین می‌شد. این روزها معاوضه به فعالیتی رایج مرسوم تبدیل‌شده و هر فردی بسته به نیاز خود می‌تواند ملک، خودرو یا هر کالای دیگری را با کالایی که موردنیاز وی است معاوضه کند.

تعریف معاوضه در قانون مدنی

بر اساس ماده ۴۶۴ قانون مدنی، معاوضه قراردادی است که به‌موجب آن یکی از طرفین مال یا کالایی را داده و در عوض آن مال یا کالای دیگری را از جانب طرف دیگر اخذ می‌کند، بدون ملاحظه اینکه یکی از عوضین مبیع و دیگری ثمن باشد.

لیفتراک در حال حمل و معاوضه کالا

در حقیقت معاوضه بارزترین مصداق عقود معاوضی است و در آن طرفین قرارداد بدون اینکه وجه نقدی را در ضمن عقد ردوبدل کنند دو مال عینی و معین را با یکدیگر تعویض کنند.

معاوضه قدیمی‌ترین حالت معاملات است که با ابداع پول، به‌عنوان سیستم معاملات ثانویه اجرا و استفاده می‌شود

تفاوت معاوضه با تهاتر؟

به باور عموم تهاتر و معاوضه به یک عمل اطلاق می‌شود و به‌اشتباه به عمل معاوضه، تهاتر نیز گفته می‌شود. در این زمینه بیشتر بخوانید: تهاتر چیست؟ اما در حقیقت یک تفاوت بزرگ میان این دو عقد یا معامله وجود دارد که بد نیست به آن بپردازیم:

  • معنی معاوضه: در معاوضه دو یا چند نوع جنس مختلف با جمع ارزش یکسان با یکدیگر توسط طرفین معامله تعویض و یا تبادل می‌شود
  • معنی تهاتر: در تهاتر بدهی یکی از طرفین معامله به شخص دیگر با اجناسی با جمع ارزش برابر با بدهی مذکور، به طرف دیگر پرداخت می‌شود

به زبان ساده‌تر تهاتر، معاوضه‌ای است که تحت شرایط و قوانینی صورت می‌پذیرد. تعریف حقوقدان‌ها از تهاتر این است که در این نوع معامله دو طرف قرارداد بر اساس نیازها و خواسته‌هایشان، چیزهایی که در معامله ردوبدل می‌شود را تعیین می‌کنند. این مواردی که بین طرفین معامله بده بستان می‌شود، چیزهایی هستند که بدهی و دین دو طرف را نسبت به یکدیگر صاف می‌کنند.

تصویر انبار که کارگران در آن مشغول کار هستند

درواقع بر اساس قانون، تهاتر فقط در مورد دو دینی حاصل می‌شود که موضوع آن‌ها از یک جنس باشد با اتحاد و زمان و مکان تأدیه ولو به اختلاف سبب؛ و همچنین در قانون آمده که معاوضه به قراردادی گفته می‌شود که بر اساس آن یکی از طرفین مالی را می‌دهد و در ازای آن مال دیگری را از طرف اخذ می‌کند. در معاوضه عوض و معوض وجود دارد، درحالی‌که اغلب قراردادهای تهاتر ملک عقد بیع است.

حال با توجه به تعریف بالا نسبت به دو نوع عمل «معاوضه» و «تهاتر» به توضیح و انواع مختلف معامله معاوضه می‌پردازیم.

دلایل انجام معامله معاوضه

نکته دیگری که می‌توان آن را بررسی کرد این است که این روزها نمایشگاه‌های اتومبیل و حتی مالکین املاک بیشتر مشغول معاوضه خودروها و یا املاک هستند تا خریدوفروش آن‌ها. دلیل این امر آن است که نوسانات قیمت خودرو و املاک در بازار به‌قدری زیاد بوده که خریدوفروش خودرو و ملک و پیش‌بینی سود و زیان حاصل از معامله قابل پیش‌بینی نخواهد بود.

هم‌چنین با بررسی که می‌توان از بازار خریدوفروش خودرو و ملک داشت می‌توان به این نکته دریافت که به دلیل افزایش قابل‌توجه قیمت خودرو و علی‌الخصوص خودروهای وارداتی و همچنین املاک، بسیاری از دارندگان خودروهای خارجی اقدام به معاوضه خودرو خود با خودروهای دیگر و املاک موردنظر خود می‌کنند.

مزیت این نوع معامله این است که مبلغ پرداختی جهت هزینه‌های معامله به‌مراتب کمتر خواهد بود و همچنین در برخی موارد این معاملات مقدمات سودآوری و کسب درآمد را نیز برای آن‌ها فراهم خواهد کرد.

انواع معاوضه

معاوضه می‌تواند به‌طورکلی در انواع مختلفی و نسبت به دو نوع اقلام و یا کالاهایی که ارزش یکسانی باهم داشته باشند، شکل بگیرد. به‌عنوان‌مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • معاوضه کالا با کالا و یا خودرو و یا املاک و غیره و حتی به‌صورت تلفیقی از چند مورد مختلف به‌صورت هم‌زمان
  • معاوضه خودرو با خودرو و یا کالا و یا املاک و غیره و حتی به‌صورت تلفیقی از چند مورد مختلف به‌صورت هم‌زمان
  • معاوضه املاک با املاک و یا کالا و یا خودرو و غیره و حتی به‌صورت تلفیقی از چند مورد مختلف به‌صورت هم‌زمان
  • معاوضه هر نوع جنس یا کالا و اقلام مختلف با هر چیزی با قیمت و ارزش مساوی با موارد ارائه شده

معاوضه خودرو یا املاک با موارد دیگر

با توجه به شرایط موجود در اقتصاد کشور در صورت عدم فروش خودرو یا املاک، منطقی است که اموال خود را یا با خودرویی دیگر یا با املاک دیگر و یا کالا و اجناس سهل البیع‌تر معاوضه گردد که در ادامه این حالت‌ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

معاوضه املاک و یا خودرو با املاک

در این نوع معاوضه و یا به باور عموم در این نوع از تهاتر، فردی که قصد فروش خودرو و یا ملک خود را دارد با فردی که می‌خواهد آپارتمان خود را بفروشد یک نوع معاوضه را انجام می‌دهند و درنهایت خودرو یا ملک با آپارتمان معاوضه می‌گردد.

در حقیقت مقصود از معاوضه این است که فردی که کالایی را نیاز ندارد با کالایی دیگر که نیاز دارد تعویض می‌کند. خودرو و املاک هم جزو آن دسته از کالاهایی هست که افراد زودتر از سایر کالاها برای فروش و یا تعویض آن اقدام می‌کنند.

خانه چوبی کوچک

یکی دیگر از دلایلی که فرد بجای فروش خودرو یا ملک خود اقدام به معاوضه آن با ملک می‌کند این است که خودرو و یا ملک وی در زمانی مناسب و با قیمتی مناسب به فروش نرفته و در این شرایط بهترین گزینه معاوضه و تهاتر خودرو یا ملک ایشان با ملک موردنظرشان است تا فرد بتواند در کوتاه‌ترین زمان خودرو یا ملک خود را با ملکی که ارزشی برابر با خودروی او دارد تعویض کند.

معاوضه خودرو و املاک با خودرو

همان‌طور که در بالا ذکر شد، چنانچه فرد قصد فروش خودرو و یا یکی از املاک خود را داشته باشد و در زمان مناسب و با قیمت مناسب موفق به فروش خودرو و یا ملک خود نگردد، می‌تواند خودرو و یا ملک خود را با خودرویی دیگر که مد نظر او است معاوضه کند.

در بیشتر مواقع این معامله به سود طرفین بوده و هر دو طرف می‌توانند از آن سود ببرند. مهم‌ترین فاکتور مثبت در معاوضه خودرو یا ملک با خودرو این است که فرد می‌تواند خودرو و ملک خود را باقیمت مناسب مبادله کرده و از فروش آن با قیمتی کمتر از ارزش آن جلوگیری کند.

تعویض خودرو با املاک

نوسانات شدید قیمتی بازارهای خودرو و املاک باعث شده تا دارندگان این نوع از اموال به جای خریدوفروش با پول نقد، به سمت انجام معاوضه و تهاتر دارائی‌های خود با اقلام موردنیاز خود با ارزشی برابر سوق پیدا کنند.

به بیان کلی، اکثر افراد، جهت تأمین نقدینگی خرید خودرو و یا یک ملک، تصمیم به فروش املاک و خودروی خود را دارند. در این نوع موارد منطقی است تا جهت جلوگیری از سود و زیان ناشی از نوسانات قیمت بازار، خودرو و یا ملک خود را با اقلام و اجناس مورد نظر معاوضه کنند و یا این‌که در صورت پیدا نکردن ارائه‌دهندهٔ اقلام موردنظر خود، به حالت دیگری از معاوضه که در زیر به آن پرداخته‌ایم توجه خود را معطوف کنند:

معاوضه املاک و یا خودرو با اقلام و کالاهای سهل البیع

در ابتدا که ایدهٔ مبادلهٔ کالاها به میان آمد، نخستین راه‌حل این بود که هر تولیدکننده، آن مقدار از کالای خود را که مازاد است را با کالای فرد دیگر معاوضه کند؛ اما با رشد روزافزون نیازهای گوناگون کشاورزی و صنعتی و این مشکل که یافتن شخصی که خواهان محصولات تولیدکننده بوده و کالای موردنیاز وی را نیز تهیه کند ساده نبود و نیاز به وسیله‌ای که این تبادل را آسان‌تر کند احساس می‌شد.

این وسیله که به‌نوعی معیار و واسطه بین تولیدکننده و مصرف‌کننده بود پول بود اما متأسفانه همان‌طور که قبل‌تر اشاره شد، نوسانات قیمت ارز و ریال باعث شده تا بازارهای املاک و خودرو به افت معاملات روبرو شوند.

افراد با معاوضه دارائی‌های خود با کالاهای اساسی و موردنیاز بازار که سهل البیع هستند، می‌توانند به‌راحتی و با کم‌ترین تأثیرپذیری ارزش دارائی‌هایشان، اموالشان را کارسازی کرده و به احسنت تبدیل کنند و افت بازارهای خودرو و املاک را با این شیوه مدیریت کرده و معاملات خود را انجام دهند.

مردی در حال جابجایی کالا با چرخ دستی

درواقع در این حالت کسانی که دارای این نوع از کالاها دارند به‌صورت مستقیم می‌توانند خودرو و یا ملک موردنظر خود را با پرداخت کالا به‌عنوان پول خریداری کرده و از طرف دیگر شخصی که قصد فروش اموال خود همچون ملک یا خودرو را دارد می‌تواند افت معاملات بازارهای ملکی و خودرو را مدیریت کرده و به نقدینگی یا حتی کالای موردنظر خود برسد.

در واقع در این نوع از معامله، متقاضیان می‌بایست به شرکت‌های بازرگانی بابت انجام معاوضه مراجعه کرده و از بستر فعالیتی این شرکت‌ها در راستای رسیدن به هدف خود استفاده کنند.

قوانین معاوضه ملک

تهاتر و معاوضه ملک نیز مانند دیگر معاملات تهاتر، نیازمند یک قرارداد قانونی است که در صورت بروز مشکلی با استناد بر آن، اختلافات و مشکلات معامله برطرف می‌شود.

برای فسخ قرارداد تهاتر رضایت هر دو طرف معامله الزامی است و یک‌طرفه فسخ نمی‌شود. در معامله تهاتر ملک، این امکان وجود دارد که بیش از دو نفر در آن با یکدیگر وارد معامله شوند، در این معامله هرکدام از طرفین مبادله‌ای انجام داده و درنتیجه صاحب ملکی می‌شوند. پس درنتیجه در معاوضه املاک نمی‌توان به‌صورت یک‌طرفه معامله را فسخ کرد و تمامی طرفین قرارداد باید جهت فسخ قرارداد اعلام رضایت کنند.

شرایط انجام معاوضه

نکته‌ای که قبل از هر نوع معامله‌ای باید به آن توجه داشت این است که بر اساس ماده ۱۹۰ قانون مدنی، هر معامله‌ای در صورتی قابلیت انجام گیری را دارد که شرایط زیر را دارا باشد و معاوضه خودرو نیز از این قاعده مستثنا نیست:

  • طرفین معامله از شرایط معامله رضایت کامل داشته باشند: طرفین از اهلیت برخوردار باشند و اهلیت طرفین با ۳ شرط سنجیده شود: بلوغ، عقل و رشد (معامله با شخص نابالغ، مجنون یا کمتر از سن قانونی منع قانونی دارد)
  • موضوع مورد معامله معین باشد: هدف طرفین از معامله کردن مشروعیت داشته باشد.
زن و مرد در حال امضای قرارداد معاوضه

چرا معامله معاوضه یا تهاتر انجام می‌دهیم؟

دولت‌ها و شرکت‌ها بنا به دلایل مختلفی به معاملات تهاتر و یا معاوضه روی آورده‌اند؛ که در ادامه به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم.

کاهش نقدینگی

در حال حاضر افراد حقیقی یا حقوقی، شرکت‌ها و حتی دولت‌ها با ناتوانی در نقدینگی مواجه شده‌اند، در نتیجه به معاوضه یا تهاتر روی می‌آورند. البته می‌توان گفت در همه زمینه‌ها تهاتر امکان انجام دارد.

تحریم

برای ما ایرانی‌ها تحریم کلمهٔ بسیار آشنایی است. در این حالت ممکن است یک کالای به‌خصوص در کشوری که ما برای انجام معاملات تجاری با او دارای محدودیت هستیم وجود داشته باشد و به علت تحریم، بانک‌ها انتقال نقدینگی انجام ندهند، در این حالت امکان مبادله کالا به کالا وجود دارد بنابراین معاوضه انجام می‌گیرد.

تلاش برای رفع نیاز نه سود

این موضوع را با ذکر مثال توضیح می‌دهیم. در بعضی مواقع نیاز است شما کاری را انجام دهید، ولی به هر دلیل انجام آن کار برای شما مقدور نیست و یا ممکن است شما خاطره خوشی از انجام این کار نداشته باشید. در مقابل شخص دیگری قرار دارد که به کالا یا خدمات شما نیاز دارد. بهترین شرایط برای تهاتر ایجاد شده‌است. در این حالت بدون جابجا شدن ریالی، کار شما انجام‌شده و نیاز طرف دوم هم برطرف شده‌است. تهاتر ملک با خدمات نیز می‌تواند در این دسته قرار بگیرد.

فرار از مالیات

فرار از پرداخت مالیات هم یکی از مواردی است که اشخاص را نسبت به تهاتر یا معاوضه علاقه‌مند می‌کند. این نکته باعث کلاه‌برداری قانونی هم می‌شود. البته ازنظر قانونی این کار ممانعتی ندارد و زمانی که تهاتر انجام شود هیچ مرجعی نمی‌تواند آن را منتفی محسوب کند.

محدودیت شبکه بانکی یکپارچه جهانی

در بعضی کشورهای کمتر توسعه‌یافته، افرادی هستند که نمی‌توانند به‌آسانی در بانک‌های معتبر جهان حساب باز کنند. همین محدودیت‌ها می‌توانند به شکل یک سد معاملاتی، مانع از گسترش و حتی ادامه حیات شرکت‌ها شود. امکان تهاتر می‌تواند بخش قابل‌توجهی از این محدودیت‌ها را برطرف کند.

چند نفر در حال صحبت کردن در مورد معاوضه

انجام انواع تهاتر و معاوضه در تهاتر ایران

تهاتر املاک و معاوضه نیز مانند دیگر معاملات دارای محدودیت‌ها و مزیت‌هایی است، شناختن مزیت‌ها و معایب این نوع معامله می‌تواند در موفقیت‌آمیز بودن نتیجه کار شما بسیار تأثیرگذار باشد.

اگر شما قصد انجام معاوضه دارائی و یا اموال خود ازجمله خودرو و یا املاک و غیره دارید و به دنبال ارائه‌دهنده این معاملات هستید که بتوانید به هدف خود برسید می‌توانید از بستر تهاتر ایران به‌عنوان شبکه سراسری تهاتر در ایران استفاده کرده و به مقصود خود برسید

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بالا